دانشنامه سنگ

سنگ مرمریت

 

چکیده:

اصطلاح مرمریت تجاری بوده و تقریباً خاص ایران است، در اصطلاح تجاری سنندجی نیز گفته می شود.

در متون علمی مرمر و مرمریت در یک گروه به نام ماربل (marble) قرار گرفته اند. سنگ مرمریت حتی گاهی سنگ های آهکی خارج از تعریف ماربل را نیز شامل می شود. مرمریت ها یا سنگهای آهکی متراکم حاصل تراکم رسوبات کربنات کلسیم یا آراگونیت ناشی از فشار طبقات رویی می باشند که بعضاً آثار دگرگونی ضعیفی نیز در آنها مشاهده می شود. مرمریت به خاطر زیبایی، استحکام و مقاومت در برابر آتش و فرسایش، سنگی با ارزش به شمار می رود. ایرانیان و یونانیان باستان در بناها و مجسمه های خود از این سنگ استفاده های فراوانی می بردند. در مقایسه با تراورتن، سنگ مرمریت به دلیل برخورداری از سختی بیشتر و تخلخل کمتر برای استفاده در نماهای داخلی و خارجی کاربرد بیشتری دارد. مرمریت ها دارای بافت شکری و یا موزاییکی میباشند. مرمریت خالص به رنگ سفید میباشد ولی بدلیل داشتن ترکیبات کانی های رنگی مثل: هماتیت، لیمونیت، کربن و … به رنگهای قرمز، زرد روشن، سیاه، صورتی، و ترکیبی از سایر رنگها دیده می شوند.

مرمریت چه نوع سنگی است؟

مرمریت ها یا سنگهای آهکی متراکم حاصل تراکم رسوبات کربنات کلسیم یا آراگونیت ناشی از فشار طبقات رویی می باشند که بعضاً آثار دگرگونی ضعیفی نیز در آنها مشاهده می شود. مرمریت ها در اصطلاح تجاری در ایران به سنندجی نیز مشهور هستند.

تعریف ASTM طبق استاندارد ۱۱۹ America Society of Testing Materials:

مرمریت سنگی با منشاء رسوبی می باشد که حاصل تراکم ناشی از فشار طبقات رویی میباشد که ممکن است دگرگرونی ضعیفی نیز درآن مشاهده شود.

یکی از مشخصات این سنگها دارا بودن دانه بندی ریز یا متوسط و بافت شکری آنها می باشد .

سنگ شناسی مرمریت ها:

مرمریت ها جزء سنگ های رسوبی اورگونوژنیک (Organogenetic Sedimentary Rock) که خود در رده سنگ های رسوبی شیمیایی میباشند قرارگرفته اند این سنگها اکثراً از بقایای جلبک ها (Algae) مرجان ها (Reef) یا رسوبات کلسیت از آب دریا در نتیجه اعمال شیمیائی و یا بیوشیمیائی تشکیل می شوند . معمولا” در طبقات این سنگها قطعات شکسته یا سالم فسیل دیده میشوند که طبق این تقسیم بندی ، در نوع سنگهای آهکی فسیل دار زیاد مشاهده می شوند. یا در اثر تغییر شیل ها و موجودات ریز پلانکتون (Planktonic) و یا عمل سیلیسیفیکاسیون (Silicified) تشکیل می شوند . بطور کلی سنگهای تزئینی این گروه شامل سنگهای آهکی متراکم (مرمریت ) (Cimpact Limestone) و سنگهای آهکی فسیل دار (Fissiliferous Lime Ston) میباشند.

کانی شناسی و خصوصیات مهندسی مرمریت ها:

کانی های اصلی مرمریت ها شامل: کلسیت و دولومیت می باشند.

کانی های فرعی شامل : هماتیت ، لیمونیت ، ترکیبات کربن

و گاهی کوارتز و ترکیبات رسی که در مواردی به صورت رگه در مرمریت ها مشاهده می شوند . مرمریت‌ها را بر حسب مقدار کربنات منیزیم یا کلسیم به نام‌های مرمریت کلسیتی، مرمریت منیزیتی (یا دولومیتی) می‌نامند.

مرمریت خالص دارای رنگ سفید و درخشانی است. رنگ خاکستری روشن تا سیاه، توسط مواد کربن دار، رنگ های سبز معمولا توسط کلریت یا سیلیکات های دیگر، رنگ صورتی و قرمز به علت وجود ذرات بسیار ریز پراکنده هموتیت یا کربنات منگنز و رنگ زرد و کرم بر اثر وجود لیمونیت است.

وزن مخصوص مرمریت ها بدلیل وجود منیزیم بیشتر از سنگ آهک های معمولی است. سختی کلسیت ۳ ولی سختی کربنات منیزیم ۵/۳ الی ۴ است، از این‌رو مرمریت های کلسیم و منیزیم‌دار مقاوم‌تر هستند. مرمریت های متشکل از کلسیت خالص مصرف شده در پله‌ها و کف و یا بیرون ساختمان‌ها معمولاً زود خرد می‌شوند.

درصورتی‌که مرمریت های حاوی کربنات منیزیم مقاوم‌تر می‌باشند. به‌خاطر تداخل و قفل‌بندی دانه‌های بلور، مرمریت دارای تخلخل بسیار کمی است که از حدود ۰۰۰۲/۰ الی ۵/۰ درصد حجم سنگ را اشغال می‌کند از این‌ رو قادر به آبگیری زیادی نیست و در مقابل عمل یخ‌زدگی مقاومت بیشتری دارد به طوری که اغلب مرمرها، نوشته‌های زمان باستان را هنوز به روشنی در خود نگهداری نموده‌اند.

در این نوع سنگها گاهی فسیل هائی دیده می شوند که در موقع پولیش نمائی جالبی به سنگ می دهند .البته به شرطی که نوع و جنس این فسیلها در مشخصات فیزیکی و شیمیائی سنگ اثر نامطلوب نگذارد. مشابه این نوع سنگها در اغلب مناطق کشور یافت می شوند و معادن فعالی نیز در این زمینه موجود میباشند.

نمونه ای از سنگ های آهکی متراکم در ایران:

آهک پلاژیک (قرمز سنندجی) مرمریت گاوشان (جاده سنندج کامیاران )، مرمریت نجف آباد (اصفهان)، مرمریت چهرک بوانات (فارس)، مرمریت مجتمع دهبید فارس، مرمریت باباحیدر (چهارمحال و بختیاری)،مرمریت قادرآباد (سیستان و بلوچستان)، مرمریت کهنوک (سیستان و بلوچستان)، مرمریت سیاه بازخوی

پراکندگی جغرافیایی مرمریت ها در ایران:

آهکهای فسیل دار (Pelgic Lime Stone) که در ایران معمولا” درزون افیولیتی همراه با کالردملاژها (Coloured Melangee) مشاهده می شوند از شیل ها و موجودات ریز میکروسکوپی ( پلانکتون ها) پس از عمل سیلیسیفیکاسیون (Silicified) با یک دانه بندی خیلی ریز بوجود آمده اند.

این نوع سنگها درزون راگرس همراه با توده های افیولیتی و آمیزه های رنگین قرار دارد خصوصا” آهکهای پلاژیک درزون کرمانشاه در استان کرمانشاه (سنگ سنندجی و سیاه صلوات آباد) سنی معادل ائوسن (Eocene) (دوران سوم زمین شناسی یا پالئوژن) را دارد و در کردستان مربوط زون سنندج سیرجان که مرمریت های دیواندره را تشکیل می دهند سنی معادل کرتاسه (Cretaceous) (دوران دوم زمین شناسی۱۲۰-۶۰ میلیون سال قبل) را دارند، در آذربایجان غربی در منطقه سیه باز خوی مرمریت های قرمز رنگی وجود دارد که سنی معادل میوسن (Miocene)(دوران سوم زمین شناسی یا پالئوژن) دارند در استان چهارمحال و بختیاری اغلب معادن مرمریت این استان در گروه بنگستان از کرتاسه می باشند.

مزایا مرمریت به عنوان سنگ نما :

۱ـ سختی مناسب و مقاومت در برابر آتش و فرسایش

۴ـ مناسب برای کف و پله ها و نماهای داخلی بدلیل تخلخل بسیار پایین

۵ـ زیبایی و تنوع رنگ زیاد بخصوص در ایران

۶- قابلیت کاربرد در نماهای کلاسیک و مدرن

۷- سایش پذیر بودن و داشتن جلای مناسب(در مراحل پرداخت سنگ)

۸-عدم وجود خلل و فرج

معایب مرمریت به عنوان سنگ نما :

۱- قیمت بالا بخصوص نوع سفید آن.

۲- بدلیل چگالتر بودن مرمریت (وزن مخصوص بالاتر بدلیل حضور کربنات منیزیم) نسبت به تراورتن و همچنین با توجه به اصول ساختمان سازی نوین مبنی بر سبک سازی سازه ها، مرمریت برای استفاده در نماهای بیرونیکمتر توصیه می گردد.

۳- وجود درزه (crack) باعث دوام کمتر در مقابل یخ زدگی و کاهش استحکام سنگ مرمریت می شوند.

۴- بدلیل وجود تخلخل و عدم امکان استفاده از مواد پرکننده، لکه پذیر می باشد.

۵- با در معرض مواد رنگی قرار گرفتن، دچار تغییر در رنگ بافت شده و تنها با استفاده از پولیش دوباره یا عوض کردن سنگ می توان نقص وارد شده در نما را اصلاح کرد.

۶- تغییر رنگ ناشی از قرار گرفتن در معرض نور خورشید در دراز مدت.

ذخایر مرمریت :

مجموع ذخایر مرمریت در ایران به بیش از ۱۶۵/۲ میلیون تن میرسد . دیگر کشور تولید کننده سنگ مرمریت ایتالیا می باشد. مهم ترین استان های تولید کننده سنگ مرمریت در ایران مرکزی، چهار محال و بختیاری، اصفهان، کردستان و چند استان دیگر می باشند.

انواع سنگ مرمریت را می توانید از بخش اصلی وب سایت سنگ برادران قاسمی مشاهده فرمائید .

 

منابع و ماخذ:

۱- دکتر سحابی (۱۳۸۰)، سنگ های رسوبی.

۲- جیمز دوایت دینا، مترجم: مهین محمدی، (۱۳۸۰)، کانی شناسی غیر سیلیکاته، انتشارات پیام نور.

۳- کاوه بسطامی، (۱۳۸۳)، راهنمای سنگ ایران، انتشارات روشان روز.

۴- سایت صنعت و معدن و تجارت

۵- http://chc.sbg.ac.at

۶- www.fironstone.com

۷- http://www.dongpeng.com

۸- Marble Institute of America, (2005), Marble Soundness Classification.

۹- ASTM C 119, (2002), Standard Terminology Relating toDimension Stone.

۱۰- ASTM C 503, (2002), Standard Terminology Relating toDimension Stone.

۱۱- ASTM C 1527, (2002), Standard Terminology Relating toDimension Stone.

منبع
youstone
برچسب ها
نمایش بیشتر

محسن خداوردی

گروه سنگ برادران قاسمی ، ارائه کلکسیونی بی نظیر از سنگ های مرمر ، مرمریت ، تراونیکس ، تراورتن و سنگ های لوکس وارداتی با توان تولید 3 کارخانه در اصفهان و نمایشگاه دائمی تهران

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن
بستن